به نقل از وبلاگ "آوای محیط زیست ایران"

لرستان یكی از استانهای غربی
ایران است كه طبیعتش در سالهای اخیر تغییرات بسیاری را تجربه كرده است.
تغییراتی كه در اكثر موارد ناآگاهانه و در اثر كمبود اطلاعات فردی صورت
گرفته است. محیط زیست لرستان سال 88 را با فروش گسترده گونه منحصر به فرد
سمندر در خیابانهای شهر آغاز كرد. گونهای كه در مرز استانهای لرستان و
خوزستان زیست میكند و با وجود حساسیتی كه در مورد حیاتش وجود دارد همچنان
از كمترین حمایت ممكن رنج میبرد.
وضعیت قرمز تنوع زیستی استان
طبیعت لرستان در سوم اردیبهشت
ماه سال 88 شاهد انتقال آب به خارج از استان بود. انتقالی كه اكوسیستم
منطقه و حقابه مردم الیگودرز را نادیده گرفت و باعث خشك شدن بیش از 60
حلقه چاه، آسیب رساندن به بخش كشاورزی و از همه مهمتر مهاجرت حیات وحش و
از بین رفتن تنوع زیستی منطقه شد. این در حالی است كه تاثیرات این پروژه
بر محیط انسانی و طبیعی منطقه مورد نظر در طولانیمدت بسیار بیشتر از این
خواهد شد. حیات وحش استان نیز در اثر كمبود حمایت و از بین رفتن
زیستگاهها به علت كوتاهی در امر حفاظت در سالهای اخیر رو به كاهش نهاد
تا بر پیكره طبیعت لرستان ضربه شدیدی را وارد كرده باشد. گونههایی همچون
مرال و آهو كه به گفته مدیر كل سازمان حفاظت از محیط زیست لرستان به
افسانه تبدیل شدهاند و البته دیری نخواهد پایید كه پلنگ و سیاهگوش و…
نیز به جمع افسانههای لرستان خواهند پیوست. در این بین راهكار حفاظتی
سازمان نیز بسیار جالب توجه است؛ سازمانی كه مهمترین وظیفهاش حفاظت از
تنوع زیستی است، صحبت از وارد كردن گونههای مختلف از سایر استانهای كشور
میكند. این در حالی است كه مناطق حفاظت شده استان به علت كمبود نیرو در
معرض خطر نابودی هستند و محیطبانان استان نیز به علت وجود شكارچیان متعدد
در معرض آسیبهای جدی قرار دارند.
جنگلهای لرستان در دامان تخریب
یكی از رخدادهایی كه در بین
دوستداران محیط زیست در سراسر كشور بازتاب داشت؛ قطع درختان كهنسال با
قدمت یكصد سال بود كه حتی استاندار لرستان را نیز به واكنش واداشت. در پی
قطع بیش از 45 اصله درخت در محوطه مهمانسرای ارتش در مركز شهر خرمآباد
اعتراضهای مردم، تشکلهای زیستمحیطی، میراث فرهنگی، شهرداری خرمآباد و
شورای شهر، سید حسین صابری، استاندار لرستان را وارد عمل كرد تا با حضور
در محل علاوه بر ممانعت از قطع درختان اقدام به توقیف ماشینآلات موجود در
محل كند. این اقدام موثر واقع شد تا از قطع سایر درختان نیز جلوگیری شود.
اما جنگلهای لرستان هر ساله و
به علت ایام تاسوعا و عاشورا آسیبهای زیادی میبینند به نحویکه در سال
88، 314 هکتار از اراضی جنگلی این استان تنها درایام عاشورای حسینی نابود
شدند. هر چند کلانتری با اشاره به اینکه در سال جاری برای بیش از 30 هیات
عزاداری در لرستان مشعل گازی تهیه شد، عنوان کرده این سازمان قصد دارد در
راستای کاهش قطع درختان در ایام عزاداری تاسوعا و عاشورا اجرای این طرح را
به عنوان یکی از برنامههای اصلی خود در سالهای آینده قرار دهد. وی با
تشریح نقش و اهمیت حساس درختان در مقابله با گرد و غبار، یادآور شد: هر
هکتار جنگل بیش از 68 تن گرد و غبار را جذب میکند. این در حالی است كه در
سال 88 مردم استان لرستان به کرّات شاهد پدیده گرد و غبار بودند. پدیدهای
كه اکنون یکی دوسالی است میهمان ناخوانده منطقه شده و سلامتی مردم لرستان
را هم همچون دیگر استانهای غربی و جنوبی کشور به مخاطره انداخته و
آسیبهای بسیاری را به اقتصاد منطقه وارد كرده است.
نفت و قرار گرفتن این استان در
مسیر انتقال نفت از جنوب به مرکز کشور نیز مشکل دیگر لرستان است که هر چند
وقت یکبار فجایع زیادی به بار میآورد و اگر هم فاجعهای در حد ترکیدگی
لوله و نشت نفت اتفاق نیفتد انتقال خطوط جدید است که جنگلها را بدون هیچ
گونه ملاحظات زیست محیطی میتراشد و پیش میرود. سال گذشته نیز معاون محیط
طبیعی سازمان حفاظت از محیطزیست استان لرستان از دفن تعداد زیادی درخت به
دلیل عبور خطوط انتقال نفت در منطقه آسار – رازان خبر داد. خط لولهای كه
با طول 113 کیلومتر و با عرض معادل 15 متر و با اعماق مختلف منجر به
خاکبرداری و جابهجایی خاک شد و در این بین تعداد زیادی درخت و درختچه قطع
و مدفون شدند. این عملیات در حالی آغاز شده بود كه برای احداث این خطوط
باید گزارش ارزیابی زیست محیطی تهیه میشد كه به علت عدم تهیه گزارش،
سازمان حفاظت محیط زیست لرستان اقدام به متوقف كردن این پروژه کرد. از
سوی دیگر تابستان سال 88 فصل پیوند نفت و مشتقاتش با طبیعت لرستان بود!
در سالی كه گذشت طبیعت لرستان
به علت نشت نفت به داخل رودخانه كشكان آسیبهای فراوانی دید كه حاصل آن از
بین رفتن هزاران ماهی ، به خطر افتادن سلامتی مردم منطقه و نابودی اراضی
كشاورزی بود. البته سازمان حفاظت محیط زیست لرستان در زمینه تعویض خط
لولهها و همچنین جریمه كردن شركت نفت بسیار خوب عمل كرد و خسارتهایی كه
به كشاورزان منطقه وارد شده بود، در نهایت جبران شد و یکی از شرکتهای نفت
فعال در استان لرستان بعد از نیم قرن تصمیم به نوسازی خطوط انتقال نفت به
طول 280 كیلومتر در خاک لرستان گرفت. علی رحیم کاکاوند با بیان اینکه برخی
از خطوط انتقال نفت استان لرستان نزدیک به «نیم قرن» قدمت دارند، یادآور
شد: این در حالی است که مابقی خطوط نفت این استان دارای عمر 20 ساله، 25
ساله و 17 ساله هستند که این امر نیازمند توجه جدی برای جلوگیری از تبعات
زیست محیطی است. اما در نهایت سال 88 با یك حادثه تلخ به پایان رسید.
عابدین علی کرمیان یكی از محیطبانان شجاع و دلسوز لرستانی به دست چند
شكارچی غیر مجاز مورد اصابت گلوله قرار گرفت و بعد از انتقال به بیمارستان
تحت عمل جراحی قرار گرفت. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان لرستان درباره این
واقعه گفت: پس از زخمی شدن آقای کرمیان، ضاربان متواری شدند و تحقیقات ما
برای شناسایی آنان از طریق همیاران محیط زیست و مخبران محلی آغاز شد.مهندس
کاکاوند ادامه داد: خوشبختانه با کمک همیاران، در کمتر از 15 ساعت چهار
نفر از ضاربان شناسایی شدند که سه نفر آنان هم اکنون دستگیر شده و در
بازداشت به سر میبرند. وی درباره آخرین وضعیت محیطبان مصدوم گفت: در این
حادثه دو ساچمه به پیشانی و جمجمه آقای کرمیان برخورد کرده و همچنین گونه
او نیز بر اثر برخورد ساچمه دچار جراحت شده است. این حادثه گواهی بر این
حقیقت است كه محیطبانان این مرز و بوم با تمامی خطراتی كه پیرامون خویش
دارند، نیازمند حمایتی دو چندان هستند.
در مجموع طبیعت لرستان در
آیینه سال 88 پر از فراز و نشیبهای گوناگون بود و همچنان نیازمند حمایت و
حفاظت بیشتر است. امروز ساختار مدیریتی سازمان حفاظت از محیطزیست نیازمند
دگرگونی است. طبیعت لرستان به علت وسعت زیاد مناطق تحت حفاظت به
محیطبانان بیشتری نیازمند است و محیطبانان آن به علت شرایط خاص منطقه از
حمایت بیشتری باید برخوردار باشند.مركز استان لرستان هنوز هم با مشكلات
دفع بهداشتی زباله روبهروست و رودخانه مركزی آن نیازمند ساماندهی
كارشناسانه و اصولی است.